Ουτοπία και πραγματικότητα της Ευρώπης του ουμανισμού

«Αυτό που ορθώνεται ετούτη τη στιγμή δεν είναι η Ευρώπη των λαών· είναι η Ευρώπη των βασιλέων» γράφει ο σπουδαίος ποιητής, λογοτέχνης και οραματιστής της Ενωμένης Ευρώπης, Βικτόρ Ουγκώ, στα μέσα του 19ου αιώνα.