Αμερικανο-εβραϊκό λόμπι προωθεί αναβίωση του EastMED: Τουρκία-Χεζμπολάχ οι μεγάλες απειλές στην Αν. Μεσόγειο & τι πρέπει να κάνουν οι ΗΠΑ

23/06/2022 21:24
Αμερικανο-εβραϊκό λόμπι προωθεί αναβίωση του EastMED: Τουρκία-Χεζμπολάχ οι μεγάλες απειλές στην Αν. Μεσόγειο & τι πρέπει να κάνουν οι ΗΠΑ

Η συμφωνία φυσικού αερίου ΕΕ-Ισραήλ-Αιγύπτου της περασμένης εβδομάδας δείχνει πώς η Ανατολική Μεσόγειος προσφέρει πολύτιμες ευκαιρίες για να βοηθήσει στη μείωση της εξάρτησης των Ευρωπαίων συμμάχων της Αμερικής από τη ρωσική ενέργεια.

Ωστόσο, η ειρηνική ανάπτυξη και μεταφορά αυτών των πόρων από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ αντιμετωπίζει επίσης αυξανόμενες προκλήσεις από την Τουρκία, τη Χεζμπολάχ και ενδεχομένως άλλους, επισημαίνει σε μελέτη του το αμερικανο-εβραϊκό ινστιτούτο Jewish Institute for National Security of America (JINSA).

«Για να συνειδητοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες της περιοχής να προωθήσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης ενόψει της επιθετικότητας της Μόσχας, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αντιστρέψουν την προσέγγιση που ακολουθούν και να υποστηρίξουν την προληπτική στρατηγική των εταίρων τους για να φέρουν την ενέργεια της Ανατολικής Μεσογείου στο προσκήνιο – συμπεριλαμβανομένου του διορισμού Ειδικού Απεσταλμένου για την περιοχή και υποστηρίζοντας την επέκταση της υποδομής φυσικού αερίου σε ολόκληρη την περιοχή», προτείνει το Ινστιτούτο.

«Μετά από χρόνια καινοτομίας, η αμφιβολία των ΗΠΑ και η επιθετικότητα των Τούρκων/Χεζμπολάχ απειλούν να εκτονώσουν το μετασχηματιστικό δυναμικό της ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αντιστρέψουν την πορεία τους και να βοηθήσουν τους περιφερειακούς εταίρους τους να επωμιστούν το βάρος. Ο διορισμός ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για το EastMed είναι ένα καλό πρώτο βήμα για την ενίσχυση των προσπαθειών των συμμάχων μας να ενισχύσουν την περιφερειακή σταθερότητα και τις εξαγωγές ενέργειας ενόψει των αυξανόμενων απειλών από την Τουρκία και τη Χεζμπολάχ».

Σε μελέτη με τίτλο «Απαιτείται αμερικανική ηγεσία στην ενέργεια της Ανατολικής Μεσογείου», το αμερικανο-εβραϊκό ινστιτούτο προτείνει κρίσιμες ενέργειες στις οποίες μπορούν να προβούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, για να εξασφαλίσουν την ομαλή εκμετάλλευση και μεταφορά των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου, επισημαίνοντας ταυτόχρονα την Τουρκία ως την πρώτη και κύρια απειλή για την περιοχή.

Αναλυτικά όσα αναφέρει το JINSA: 

«Αυτό το μήνα, αρκετοί εταίροι των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν επιταχύνει τις μακροχρόνιες προσπάθειές τους να ενισχύσουν την ενεργειακή συνεργασία και να αυξήσουν τις εξαγωγές φυσικού αερίου:

  • Στις 6 Ιουνίου, το Ισραήλ άρχισε να λειτουργεί μια πλωτή μονάδα αποθήκευσης και εκφόρτωσης παραγωγής (FPSO) στο υπεράκτιο κοίτασμα Karish, από το οποίο μπορεί στη συνέχεια να εξαχθεί φυσικό αέριο.
  • Την ίδια μέρα, Έλληνες και Ισραηλινοί αξιωματούχοι ενέργειας συζήτησαν για την επιτάχυνση της κατασκευής του EuroAsia Interconnector που θα συνδέει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, που πρόκειται να ολοκληρωθεί το επόμενο έτος.
  • Στις 15 Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ολοκλήρωσε μια συμφωνία με το Ισραήλ και την Αίγυπτο με την οποία το Ισραήλ αύξησε τις παραδόσεις φυσικού αερίου στην Αίγυπτο, με σκοπό τη μετέπειτα μετατροπή σε υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) για μεταφορά σε ευρωπαϊκούς τερματικούς σταθμούς.

Ταυτόχρονα, οι περιφερειακές εντάσεις παραμένουν υψηλές και θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανάπτυξη αυτών και άλλων ενεργειακών πόρων, ενώ επίσης αυξάνεται ο κίνδυνος συγκρούσεων γενικότερα:

  • Ο Λίβανος επιμένει ότι η FPSO του Ισραήλ δρα σε ύδατα που αμφισβητούνται μεταξύ των δύο χωρών και η Χεζμπολάχ απείλησε να απαντήσει με βίαια αντίποινα.
  • Εν τω μεταξύ, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσει τις έρευνες για ενέργεια στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Ελλάδας (ΑΟΖ) στο Αιγαίο, ενώ παράλληλα απειλεί ρητά να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία εκεί.

Γιατί έχει σημασία;

Εργαζόμενοι επιμελώς για να βοηθήσουν στη δημιουργία ενός «νότιου διαδρόμου αερίου» για την Ευρώπη, οι εταίροι της Αμερικής στην Ανατολική Μεσόγειο προωθούν το συμφέρον εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ για τη μείωση της μεγάλης εξάρτησης της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια.

  • Η ΕΕ, η οποία στηριζόταν στη Ρωσία για το 40% της κατανάλωσης φυσικού αερίου της πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο, επιδιώκει να μειώσει αυτή την εξάρτηση έως και κατά τα δύο τρίτα έως τις αρχές του επόμενου έτους - κατά το ήμισυ της οποίας σκοπεύει να επιτύχει μέσω αυξημένων εισαγωγών LNG.
  • Αναμφίβολα, στις 16 Ιουνίου η Ρωσία διέκοψε τις παραδόσεις φυσικού αερίου στη Γερμανία και την Ιταλία, ενώ οι ηγέτες των δύο τελευταίων χωρών επισκέφθηκαν το Κίεβο, αφού διέκοψαν εντελώς τις ροές φυσικού αερίου προς την Πολωνία και τη Βουλγαρία τον Απρίλιο. Την ίδια μέρα, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ρωσίας προειδοποίησε ότι τέτοιες περικοπές «δεν είναι το όριο κατά τη γνώμη μας. Όλα μπορεί να είναι πολύ πιο κρίσιμα».

Αν και φιλοξενούν μερικές από τις μεγαλύτερες υπεράκτιες ανακαλύψεις φυσικού αερίου στον κόσμο τα τελευταία χρόνια, το Ισραήλ, η Κύπρος και η Αίγυπτος έχουν δυσκολευτεί να αναπτύξουν εξαγωγικές υποδομές για αυτές τις προμήθειες.

  • Από το 2009, έχουν ανακαλυφθεί περίπου δύο τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα υπεράκτιου φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο και η περιοχή εκτιμάται ότι διαθέτει επιπλέον δύο τρισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ανεξερεύνητα αποθέματα. Συγκριτικά, η ΕΕ εισήγαγε 155 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το 2021.
  • Η Αίγυπτος διαθέτει σημαντικά υπεράκτια αποθέματα φυσικού αερίου, δύο μεγάλες εγκαταστάσεις εξαγωγής LNG και αγωγούς φέρνοντας φυσικό αέριο από το Ισραήλ – ωστόσο η ικανότητά της να εξάγει φυσικό αέριο περιορίζεται σοβαρά από υψηλή εγχώρια ζήτηση και περιορισμένη πλεονάζουσα χωρητικότητα στους αγωγούς και τους τερματικούς σταθμούς LNG. Το Ισραήλ κατέγραψε τις υψηλότερες ροές φυσικού αερίου στην Αίγυπτο το πρώτο τρίμηνο του 2022, αλλά εξάγει τη δική του αυξανόμενη παραγωγή μέσω της Αιγύπτου – σύμφωνα με την πρόσφατη συμφωνία της ΕΕ με τις δύο χώρες – που απαιτεί μεγαλύτερες ροές αγωγών από το Ισραήλ προς την Αίγυπτο, όπως συμφωνήθηκε στην πρόσφατη συμφωνία της ΕΕ με τις δύο χώρες.
  • Ο αγωγός EastMed για να φέρει κυπριακό και ισραηλινό φυσικό αέριο στην ΕΕ μέσω Ελλάδας αντιμετωπίζει οικονομικά και τεχνικά εμπόδια καθώς και πολιτική αντιπολίτευση μετά την οριστική απόρριψη της υποστήριξης των ΗΠΑ από την κυβέρνηση Μπάιντεν για το έργο τον Ιανουάριο του 2022. Ωστόσο, η ΕΕ και το Ισραήλ έχουν επανειλημμένα εγκρίνει τον αγωγό στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
  • Τουλάχιστον από το 2018, οι προσπάθειες της Τουρκίας να εμποδίσει ή να αποτρέψει την ειρηνική ελληνική και κυπριακή ενεργειακή εξερεύνηση μέσω της πολεμικής ρητορικής, της διπλωματίας των κανονιοφόρων και άλλων στρατιωτικών παρενοχλήσεων έχει απειλήσει την βιωσιμότητα της μελλοντικής ενεργειακής εξερεύνησης στην περιοχή, καθώς και έργα όπως ο αγωγός EastMed και ο EuroAsia Interconnector που θα διέσχιζε τις επεκτατικές (μη αναγνωρισμένες) θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
    Καθώς η Τουρκία διεξήγαγε μεγάλες στρατιωτικές ασκήσεις κατά μήκος του Αιγαίου νωρίτερα τον Ιούνιο, ο Πρόεδρος Ερντογάν απείλησε να χρησιμοποιήσει βία εάν η Ελλάδα δεν αποστρατικοποιήσει τα Δωδεκάνησα, και πρότεινε πως η αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ελλάδα απειλεί άμεσα την Τουρκία. 
  • Σε απάντηση, η Ελλάδα δημοσίευσε 16 χάρτες που περιγράφουν λεπτομερώς τις αναθεωρητικές και παράνομες αξιώσεις της Άγκυρας για Νησιά του Αιγαίου και γύρω παράκτια ύδατα. Η πιο πρόσφατη απειλή της για εξερεύνηση ενέργειας στην ΑΟΖ της Ελλάδας και η κλιμάκωση των ένοπλων στρατιωτικών υπερπτήσεων στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου απηχούν πώς η Τουρκία παραλίγο να πυροδοτήσει μια ναυτική σύγκρουση το 2020 στέλνοντας γεωτρύπανα και πολεμικά πλοία στις ελληνικές και κυπριακές ΑΟΖ.
    Σε αντίθεση με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ, που έχουν συμφωνήσει πολλά από τα θαλάσσια σύνορά τους τηρώντας τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η αυτοαποκαλούμενη «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκίας αντιβαίνει ευθέως σε αυτά τα όρια και καλύπτει μεγάλο μέρος της περιοχής διεκδικώντας το σύνολο της υφαλοκρηπίδας.
  • Ομοίως, όπως δείχνουν οι πρόσφατες απειλές της Χεζμπολάχ, τα αμφισβητούμενα θαλάσσια σύνορα Ισραήλ-Λιβάνου αναστέλλουν την ειρηνική εξερεύνηση ενέργειας και αυξάνουν τον κίνδυνο ευρύτερης σύγκρουσης.
  • Καθ' όλη τη διάρκεια, ακόμη και όταν οι περιφερειακοί εταίροι της συνεργάστηκαν πιο συντονισμένα και συχνά σε διπλωματική και ενεργειακή συνεργασία, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σε μεγάλο βαθμό και εμφανώς αποφύγει να παίξουν τυχόν διατηρητέους ρόλους για την προώθηση της ανάπτυξης ή την αντιμετώπιση των σιγασμένων περιφερειακών εντάσεων, δημιουργώντας ευκαιρίες για τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν να καλύψουν το κενό που ακολουθεί. 

Εν τω μεταξύ, η Ελλάδα τοποθετείται ως κόμβος εισαγωγής και διαμετακόμισης ενέργειας μεταξύ της Ανατολικής Μεσογείου και της νοτιοανατολικής Ευρώπης, η οποία αυτή τη στιγμή εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τη Ρωσία για φυσικό αέριο.

  • Εκτός από τον αγωγό EastMed και τις διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας με Κύπρο, Αίγυπτο και Ισραήλ, η Αθήνα κατασκευάζει μονάδα επαναεριοποίησης στην Αλεξανδρούπολη με τη βοήθεια των ΗΠΑ για εισαγωγή LNG από την Αίγυπτο και αλλού.
  • Η Ελλάδα κατασκευάζει επίσης τον αγωγό Interconnector Greece-Bulgaria (IGB) για την αποστολή φυσικού αερίου από την Αλεξανδρούπολη σε μεγάλο μέρος των Βαλκανίων και πιθανώς μέχρι την Ουκρανία. 

Τι πρέπει να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στη συνέχεια;

Ως μέρος της μεγαλύτερης προσπάθειάς της να επιβάλει κόστος στη ρωσική επιθετικότητα και να μειώσει τα τρωτά σημεία της Ευρώπης στη Μόσχα, η κυβέρνηση Μπάιντεν θα πρέπει να αξιοποιήσει τις σημαντικές προσπάθειες των εταίρων της μέχρι σήμερα και να υιοθετήσει ενεργά μια προσέγγιση όλων των παραπάνω για την ειρηνική ενεργειακή ανάπτυξη της Ανατολικής Μεσογείου:

  • Ευθυγράμμιση της πολιτικής των ΗΠΑ με τους εταίρους τους στην ΕΕ, υποστηρίζοντας την ειρηνική ανάπτυξη του φυσικού αερίου ως κρίσιμου στοιχείου της ενεργειακής ασφάλειας της ηπείρου – μιας «γέφυρας» – ενώ μειώνει την εξάρτηση από τη Ρωσία και ενισχύει τη μετάβαση σε περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η τρέχουσα έλλειψη εναλλακτικών λύσεων φυσικού αερίου στη Ρωσία είναι, αντιπαραγωγική, αφού αναγκάζει μεγάλο μέρος της Ευρώπης να στραφεί στην πολύ λιγότερο φιλική προς το περιβάλλον κατανάλωση άνθρακα.
  1. Αυτό συνεπάγεται την αντιστροφή της τρέχουσας αντίθεσης της διοίκησης στον αγωγό EastMed και την υποστήριξη στην ΕΕ και στο Ισραήλ καθώς λαμβάνουν τις δικές τους οικονομικές και τεχνικές αποφάσεις για το μέλλον του έργου.
  2. Αυτό συνεπάγεται επίσης την υποστήριξη της ανάπτυξης πρόσθετης ικανότητας μεταφοράς φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένης της χωρητικότητας LNG στην Αίγυπτο και την Ελλάδα, καθώς και πρόσθετη διακίνηση αγωγών από το Ισραήλ στην Αίγυπτο και από την Ελλάδα στα Βαλκάνια.
  3. Αυτό θα μπορούσε επίσης να ωφελήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στρατηγικά και οικονομικά, δεδομένης της ανερχόμενης κατάστασής τους ως ένας από τους κορυφαίους εξαγωγείς LNG στον κόσμο.
  • Διορισμός Ειδικού Απεσταλμένου για την Ανατολική Μεσόγειο, για να αξιοποιήσει τις συνεχείς προσπάθειες για τη μεσολάβηση θαλάσσιων διαφορών (π.χ. Ισραήλ-Λίβανος, Ελλάδα-Τουρκία) και να εργαστεί με περιφερειακά πλαίσια που προωθούν την ειρηνική ενεργειακή ανάπτυξη:
  1. Θα μπορούσε να αναβιώσει τη μορφή «3+1» της ενεργούς, τακτικής εμπλοκής των ΗΠΑ στο «τριμερές» φόρουμ Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ για διπλωματικούς, ενεργειακούς και στρατηγικούς δεσμούς και θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να προωθήσει έναν παρόμοιο ρόλο των ΗΠΑ στην τριμερή Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος.
  2. Ένας ειδικός απεσταλμένος θα πρέπει επίσης να διερευνήσει την επίσημη ένταξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (επί του παρόντος μόνιμος παρατηρητής) για τον καλύτερο συντονισμό της περιφερειακής ανάπτυξης φυσικού αερίου με τους ευρωπαίους και μεσανατολικούς εταίρους.
  • Η κυβέρνηση Μπάιντεν θα πρέπει επίσης να αποφύγει την έγκριση της πώλησης προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών F-16 και κιτ εκσυγχρονισμού στην Τουρκία έως ότου η Άγκυρα αρχίσει να επιδεικνύει πιο συνεργατική συμπεριφορά – αποκλιμακώνοντας συγκεκριμένα τις υπερπτήσεις της σε ελληνικά νησιά, πολλές από τις οποίες με χρήση F-16».

Γίνεται σαφές πως τα συμφέροντα των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και της Αιγύπτου είναι πλήρως ευθυγραμμισμένα, με πολλαπλά οφέλη για την Ευρώπη και κρίσιμες παράπλευρες ωφέλειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η προθυμία της Ουάσιγκτον να θυσιάσει αυτά τα συμφέροντα και τα οφέλη που συνεπάγονται από μια ενεργειακή ανάπτυξη στη Μεσόγειο με την Τουρκία εκτός, για να διατηρήσει την Άκυρα στη δυτική σφαίρα επιρροής, αποτελεί μια ανησυχητική ένδειξη για το μέλλον της ευρύτερης γεωπολιτικής στη Μεσόγειο και την αμερικανική αξιοπιστία. Ίδωμεν κατά πόσο θα ληφθούν υπόψιν από τους Αμερικανούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής όσα παραθέτει το αμερικανοεβραϊκό ινστιτούτο.

 

πηγή